HISTORIA SZKOŁY

 

Szkoła Powszechna w Giełczwi istnieje od 1866 roku, co potwierdzają akta, znajdujące się w kancelarii parafialnej w Wysokiem. Po nadaniu ziem włościanom przez ,,Ukaz” cara Rosji szkoła dostała grunt w ilości 3 mrg 115 prętów. Na tym gruncie pobudowano budynek szkolny, składający się z jednej izby szkolnej i mieszkania dla nauczyciela. Nauka odbywała się od rana do wieczora w języku rosyjskim.
W czasie I wojny światowej wojsko rosyjskie zmusiło mieszkańców wsi, w tym również nauczycieli, do wyjazdu w głąb Rosji. Szkoła pozostała bez żadnej opieki. Podczas walk odbywających się na polach wsi, pocisk armatni trafił w budynek szkoły, powodując pożar. Spłonął budynek szkolny i budynki ekonomiczne wraz z inwentarzem szkolnym. W roku 1915 staraniem księdza Rudzińskiego, później księdza Wąsowicza, utworzono we wsi dwie szkoły jednoklasowe. W jednej    z nich uczyła pani Świerczyńska, w drugiej pani Kinclowa, a później jej syn Edward Kincel. Szkoły mieściły się  w domach gospodarskich wynajętych przez ludność. W tych szkołach nauka odbywała się już w języku polskim. Od roku 1919 do Szkoły Powszechnej w Giełczwi została przydzielona nowa nauczycielka Władysława Jaślikowska, która objęła szkołę od 1 listopada 1919 roku. Naukę rozpoczęto w czterech oddziałach. Klasa mieściła się w nowo pobudowanym domu, w którym była okropna wilgoć, po ścianach ściekały strugi wody, a czasami z braku opału ściany klasy pokrywał szron.

Ważnym wydarzeniem dla szkoły było w 1924 roku zorganizowanie skromnej, aczkolwiek użytecznej biblioteki szkolnej. Książki otrzymywano z rady Szkolnej Powiatowej  w Krasnymstawie – razem 132 pozycje.
W roku 1923 podjęto uchwałę o budowie szkoły. Wybrano Komitet Budowy, do którego weszli: ksiądz proboszcz Teodor Cybulski, kierownik szkoły Franciszek Rudziński, Mikołaj Dobosz (opiekun szkoły), Walenty Romanek, Romanek-sołtys, Józef Bartoszek, Mikołaj Mardoń, Bartłomiej Poniewozik. Wieś opodatkowała się dobrowolnie po 10 zł. z morga na budowę szkoły oraz zobowiązała się zwieść materiał budowlany. Oprócz tego mieszkańcy wsi postanowili sprzedać wygony gromadzkie i pieniądze uzyskane obrócić na budowę szkoły. Dopiero na jesieni 1929 roku rozpoczęto budowę siedmioklasowej szkoły na placu szkolnym.Miejscowa ludność z entuzjazmem pomagała przy budowie. Mimo wzmożonych plac polowych całe dnie i czasami noce poświęcali pracy przy budowie. Na wiosnę przerwano budowę z powodu wyczerpania pieniędzy.
Od 1919 roku do 1930 roku do szkoły uczęszczały tylko dzieci objęte obwodem szkolnym Giełczew, w skład którego wchodziła Giełczew-wieś, Kol. Giełczew, Kajetanów. Wbrew ustaleniom ustawy z 1922 roku droga dziecka do szkoły przekraczała 3 km. Od 1930 roku do obwodu dołączono Radomirkę i Giełczew Doły. Dzieci do szkoły uczęszczały pieszo. Wielką trudnością, zwłaszcza dla dzieci młodszych, było pokonanie błotnistej drogi między Giełczwią a Kajetanowem.
Do szkoły uczęszczało coraz więcej dzieci.  W związku z powojennym wyżem demograficznym.   W roku szkolnym 1925/1926 do szkoły uczęszczało 166 dzieci, natomiast w latach 1930/1939 liczba dzieci przedstawiała się następująco:

Tabela Nr. 2 Liczba uczniów w Szkole Podstawowej w Giełczwi w latach 1930-1939

Rok szkolny Liczba oddziałów Liczba uczniów
1930/1931 6 352
1931/1932 6 336
1932/1933 6 332
1933/1934 6 363
1934/1935 6 243
1935/1936 6 233
1936/1937 6 264
1937/1938 6 281
1938/1939 6 282

Źródło: APZ Inspektorat Szkolny w Krasnymstawie
Sygnatura 177. Akta Publicznej Szkoły Powszechnej w Giełczwi 1931-1944,  gm. Wysokie.

W latach wojny i okupacji umeblowanie szkolne zostało zniszczone w 50%. Natomiast pomoce naukowe i przyrządy uległy jeszcze większej dewastacji. Brakowało często tablic, ławek, biurek i szaf. Ten stan rzeczy wynikał z tego, że w latach 1940-1943 w wynajętych lokalach szkolnych zorganizowano magazyn zbożowy dostaw kontyngentu. Wskutek tego w poważnym stopniu zniszczone zostały podłogi, otwory okienne oraz ściany izb lekcyjnych. Wynajmowano trzy izby lekcyjne. Liczba miejsc w ławkach była jednak zróżnicowana na skutek różnej liczby uczniów w poszczególnych klasach.
14 października 2009 roku odbyła się podniosła uroczystość. Szkoła Podstawowa w Giełczewi otrzymała sztandar i imię Stanisława Mikołajczyka, jednego z najwybitniejszych przywódców ruchu ludowego, Premiera Rządu emigracyjnego w latach 1943-1945, Wicepremiera Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej w latach 1945-1947.

 akt